Ayın Konusu

KORUYUCU DİŞHEKİMLİĞİ
Koruyucu dişhekimliği, pedodontinin (çocuk dişhekimliğinin) temel taşıdır ve ağızda ilk dişin sürmesiyle başlayıp 15 yaşına kadar süren bir kontrol/tedavi kavramıdır. Oluşabilecek problemleri erken zamanda tespit edip bunlara önlemler alınması birincil hedeftir, sürekli ve düzenli kontrollerin yapılması başarının anahtarıdır. Koruyucu dişhekimliğinin anlamı; sorunsuz diş ve çene yapılarına sahip, mutlu, sağlıklı gülebilen, konuşabilen çocuktur. Aileler için ise; daha kolay, daha ucuz ve daha az zaman demektir.
 
Ağız Hijyeniği: Çocuğunuz 6-8 aylıkken (yani ilk dişler ağıza sürdüğünde), temiz bir tülbent veya gazlı bez ile diş yüzeylerinin temizleme işlemine başlanmalıdır. Diş fırçası kullanımına ise çocuğun arka dişlerinin çıkmasından sonra (ortalama 2-2,5 yaşında) başlanması uygundur. Okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok zordur. Bu yaşlarda önemli olan, çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırmaktır. Çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen veya kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerinin de temizlenmesi gerekir. Bu nedenle fırçalama okul çağına kadar Anne-Baba yardımı ve gözetiminde olmalıdır. Çocuğun diş fırçası, yaşına ve ağız büyüklüğüne uygun olmalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce, sadece ikişer dakikalık etkili bir fırçalama işlemi yeterlidir. Her iyi alışkanlık gibi diş fırçalama alışkanlığı da çocukluk döneminde kazanılacaktır.
Fissür örtücüler & Fluorid uygulamaları: Kadıköy Belediyesi Çocuk Ağız Diş Sağlığı Polikliniğinde rutin bir şekilde her çocuğa uygulanan “fissür örtücü ve fluorid uygulamaları” koruyucu uygulamalar içerisinde en yaygın ve etkili olanlardır. Diş çürükleri genellikle azı dişlerinin, çiğneyici yüzeylerinde bulunan "fissür" adı verilen oluklarda başlar. Bu malzemeyle olukların üzeri kapatılıp, o bölgeye mikrop, yemek artığı vs. nin sızması engellenerek çürük başlaması önlenir. Bu işlem henüz çürük başlamadan yeni sürmüş olan tüm büyük ve küçük azı dişlerine uygulanmalıdır.
Çürüğü engellemenin bir yolu, dişlerin çürüğe karşı direncini artırmaktır. Dişlere yüzeysel “FLUOR” uygulanması suretiyle bu direnç kazandırılır.
Fluorid belli oranlarda olduğu sürece dişlerin çürümeye dirençli hale getirilmesinde kullanılan en etkili maddedir. Bu madde özellikle yetişkin diş macunlarında yoğun miktarda  bulunur. Ancak küçük çocuklar; fırçalama işini tam anlamıyla sağlıklı olarak yapamadıklarından,  macunu yutma riski taşıdıklarından ve ayrıca çocuk macunlarında fluorun çok düşük miktarlarda bulunmasından dolayı, çocuklara topikal fluor uygulaması yapılmalıdır. Bu sayede yeterli miktarda florid dişler üzerinde depolanır ve dişlerin yapısı güçlendirilerek  çürüğe karşı dirençli hale getirilir.
Bu işlemin ağrısız olması ve anestezi gerektirmemesi çocuğun diş hekimi korkusunu yenmesinde önemli  yer tutar ve diş hekimine olan sempatisinin artmasına yardımcı olur.
Çocuklar için jel, gargara, vernik gibi çeşitli formları ve çilekli, kayısılı, portakal gibi çeşitli tatları mevcuttur. Hekim kontrolünde 6 aylık periyotlarla uygulanır.
Çocuklar için sağlıklı beslenme nasıl olmalıdır? Sağlıklı beslenme çocuğunuzun büyüme ve gelişimi için gerekli protein, karbonhidrat, vitamin gibi ana besin gruplarının dengeli bir şekilde alınmasıdır, dengeli beslenme çocuğunuzun genel vücut gelişimini etkilediği gibi diş sağlığının da temel unsurlarındandır.
Ağız ortamı steril değildir ve zararlı-zararsız milyonlarca bakteri bizimle beraber yaşamaktadır. Bunların tamamen uzaklaştırılması mümkün değildir. Bu bakteriler diş ve diş etleri üzerindeki yediğimiz yiyeceklerden arta kalan besin plağı ile beslenirler. Ancak problem şudur ki; bakterilerin atığı asidiktir ve bu asit ortam dişlerin çürümesine sebep olur. Özellikle şekerli yiyecekler mikro organizmalar tarafından kolay ve hızla aside dönüştürülebildiğinden çürük riskini artırmaktadırlar. 21. yüzyılın çocukları ihtiyaçlarının 3 katı şeker tüketmektedirler. Karbonhidratlar, sağlıklı bir diyetin önemli bir bölümü olduklarından, karbonhidratı kesmeyin. Bunun yerine, diş çürümesini önlemek için aşağıdaki ipuçları yararlı olabilir.
  • Çocuğunuzun yediği şeker miktarından ziyade, nasıl ve ne zaman yediğini daha önemlidir. Öğünler arasında yenilen tatlılar öğünde yenenlere nazaran daha çok zarar verir.
  • Çocuğunuzun atıştırmalık yapışkan yiyecekleri tüketmesini engelleyin. Şeker, karamel, cips, bisküvi gibi yiyecekler dişlere yapışır. Eğer bunları yersek hemen dişlerimizi fırçalamalı veya en azından su ile çalkalamalıyız (bakteriler, ilk 20 dakika içerisinde ağzımızda kuvvetli asit oluştururlar ve diş çürümesini başlatırlar).
  • Çocuğunuz, şekerli, asitli içecekleri de sınırlı tüketmeli. Bunları tüketirken pipet (kamış) kullanarak dişlerle temasını azaltın.
  • Sakız çiğnemek faydalıdır, tükürük salivasyonunu artırdığından ağızdaki asidik ortamın daha hızlı normale dönmesini sağlar. Ancak şekersiz veya diş dostu sakızlar tüketilmelidir.
 
Kadıköy Belediyesi
Çocuk Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
Dr. Dt. M. Yalçın AYDIN