Doktora Sorun Sizi Dinliyoruz

TÜKÜRÜK BEZİ TAŞLARI

 

Tükürük bezlerinin dokusu içinde ya da salgı kanallarında oluşan Ca(calsium)  birikintilerine tükürük bezi taşı denir.

Tükürük bezi taşları % 80-90 çene altı (submandibular) tükürük bezinde görülse de, % 10-15 kulak önü (parotis) bezinde ve nadiren de dil altı (sublingual) tükürük bezinde oluşabilmektedir.

Tükürük bezlerinde ya da kanalında oluşan taşlar kanalın  tıkanmasına yol açarak tükürük akışını engeller ve ağrılı şişliklere neden olur.

Tükürük bezi taşlarına ilişkin şikayetler taşın yerine, tıkanıklığın derecesine, tükürük salgı hızına ve bez dokusunda iltihap olup olmamasına göre değişir.

Taşlar genellikle tek tükürük bezinde tek taş olarak görülmekle beraber birden fazla tükürük bezinde birden fazla taş olarak  görülebilir.

Taşların Oluşmasında Riski Artıran Etkenler

Tükürük bezi taşları mikroskobik boyutta olduğunda sorun yaratmaz, belli bir boyuta ulaştığında şikayetler başlar.

En belirgin ve en önemli şikayet, özellikle limon gibi tükürük salgısını artıran bir yiyecek yendiğinde taşın olduğu bezde ani şişme ve ağrıdır.

Kanalda tam bir tıkanma yoksa yemek sonrası 1-2 saat sonra şişlik ve ağrı geçer. Taş bir adet olabileceği gibi birkaç tane de olabilir ve kanalı tıkayarak enfeksiyona neden olabilir.

Tanı hastanın şikayetleri, muayene bulguları ve radyolojik incelemelerde (ultrason, bilgisayarlı tomografi) konulur.

Taş kanalın ağız içine açıldığı bölgede ise hekimin parmak ucu muayenesinde hissedilebilir. Eğer enfeksiyon varsa bu bölgede uygulanan küçük bir baskıyla ağız içinde iltihaplı bir akıntı oluşması muhtemeldir.

Kanal tıkanırsa,

Çene altında tükürük bezindeki bu taşlar ağız içerisinden küçük bir müdahale ile çıkarılabileceği gibi bazı durumlarda kendiliğinden de çıkabilir.

Birkaç mm çapında düzgün yüzeyli ve tükürük bezi kanalı içerisinde kanalın ağıza açılan bölümünde yer alan taşlar, bol sıvı tüketimi ve taşın bulunduğu tükürük bezi üzerinden kanal yönünde yapılan masaj ile kendiliğinden de çıkabilir.

Daha derinlerdeki taşların çıkartılması cerrahi müdahale gerektirir.

Son yıllarda en çok kullanılan tükürük bezinin endoskopik cerrahisidir. Ağız içerisinden girerek bu taşlar temizlenmeye çalışılır.

Tedavide taşla birlikte akut bakteriyel bir  enfeksiyon varsa öncelikle enfeksiyon antibiyotikler, antienflamatuar ilaçlar ve su alımının artırılması ile tedavi edilir.

Bu işlemden

 3-4 saat sonra yemek ve sıvı tüketimi yapılabilir. 1. Günde normal beslenmeye geçilir.

Taşın tekrar oluşma riskini azaltmak için,

Eğer taş tükürük bezinde ise, iltihaplanma varsa ve taşın çıkarılamayacak kadar büyük olması durumunda ameliyat ile bezin tamamı alınır. O yüzden taş büyümeden hemen müdahale edilmelidir.

Dt. Emel AKKERMAN

 

Geri Dön